Tescilli bir tasarımı, üreticisi olmasanız bile piyasaya sunmak tasarım hakkına tecavüz sayılır mı? Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin verdiği bu karar, "ürünü biz üretmedik, tedarikçiden aldık" savunmasının satıcıyı sorumluluktan kurtarmadığını net şekilde ortaya koyuyor.
Dava Konusu Nasıl Ortaya Çıktı?
Davacı, ayakkabı sektöründe faaliyet gösteren bir aile işletmesinin ortağı. Kendi tasarladığı ayakkabı modellerini TÜRKPATENT nezdinde tescil ettirmiş. Bu tasarımların, tanınmış bir ayakkabı-çanta zincirinin internet sitesinde satışa sunulan ürünlerle "ayırt edilemeyecek derecede" benzer olduğunu fark edince önce delil tespiti yaptırdı, ardından tecavüzün men'i ve maddi tazminat talebiyle dava açtı.
Davalının Savunması: "Üretici Değiliz"
1961'den bu yana sektörde faaliyet gösteren davalı zincir mağaza, dava konusu ürünlerin tasarımının kendisine ait olduğu yönünde bir iddiası olmadığını, ürünleri başka bir firmadan satın aldığını, bu nedenle "taklit" suçlamasının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu öne sürdü.
Bilirkişi Tespiti ve Mahkemenin Değerlendirmesi
Dosyaya giren bilirkişi raporunda, davalının sitesinde satılan üç farklı ürünün, davacının tescilli tasarımlarıyla "bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin bir farklılık" taşımadığı tespit edildi. 6769 sayılı SMK'nın 81. maddesi uyarınca, tasarım sahibinin izni olmadan koruma kapsamındaki bir tasarımı taşıyan ürünü üretmek kadar, piyasaya sunmak ve satmak da tecavüz sayılan fiiller arasında yer alıyor. Yani ürünün kimin tarafından üretildiği değil, izinsiz şekilde ticarete konu edilmiş olması esas alınıyor.
Davalının ticari defterleri incelendiğinde, dava konusu ürünlerin piyasadan satın alınıp satışa sunulduğu doğrulandı. Mahkeme, satış kayıtlarına yansıyan miktar üzerinden hesaplanan net kazancı esas alarak kısmi kabul kararı verdi; ihtiyati tedbir nedeniyle stokta kalıp satılmayan ürünler tazminat hesabına dahil edilmedi.
Karar
Mahkeme, tasarım hakkına tecavüz teşkil eden ürünlerin her türlü mağaza ve internet ortamında satışının men'ine, ayrıca 15.680,20 TL maddi tazminatın davalıdan tahsiline karar verdi. Davacının daha yüksek miktarlı tazminat talebi ise, stoktaki satılmamış ürünlerin hesaba katılmaması nedeniyle kısmen reddedildi.
Sık Sorulan Sorular
Bir ürünü üretmeden sadece satmak, tasarım hakkına tecavüz sayılır mı?
Evet. SMK m. 81 kapsamında üretmek, piyasaya sunmak, satmak, ithal etmek ve ticari amaçla bulundurmak ayrı ayrı tecavüz fiilleri olarak sayılmıştır; üretici olmamak tek başına savunma oluşturmaz.
Tazminat hesabında hangi yöntem kullanıldı?
Mahkeme, davalının tecavüz teşkil eden ürün satışlarından elde ettiği net kazanç üzerinden hesaplama yaptı ve yalnızca fiilen satılmış ürünleri tazminata esas aldı.
Kaynak — Karar Künyesi: Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi — E. 2023/189, K. 2024/233, K.T. 26.11.2024Taraf ve marka adları gizlilik gereği paylaşılmamıştır.
Kararın tam metnini görmek için tıklayın
T.C. BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/189
KARAR NO : 2024/233
DAVA : Tasarıma Tecavüzün Men'i, ile Maddi Tazminat
DAVA TARİHİ : 14/09/2023
KARAR TARİHİ : 26/11/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 29/11/2024
Davacı asıl tarafından, davalı aleyhinde açılan davanın, Mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda :
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA ; Davacı asıl dava dilekçesi ile, kendisinin ..... Ayakkabı firmasının ortağı ve müdürü olduğunu, kendi özel çabası sonucu tasarladığı ayak giysilerini tabanlarını ...... firmasından tedarik edip diğer kısımlarını üretip çeşitli mecralarda satışa sunduğunu, bu mecralardan biri de ...... Ayakkabı Yan Sanayi ve Teksstil Ticaret Limited Şirketi ile bu şirketin işlettiği .....com adlı internet sitesi olduğunu, kurum nezdinde ...... sayılı tasarımların kendileri adına tescilli olduğunu, el emeği ve dededen toruna üç nesildir ayakkabı sektöründeki ailelerinin birikimi olarak özgün bir tasarım vücuda getirilerek tam semeresini almak üzere iken davalı firmaların aynı tasarımları haksız bir şekilde taklitlerini internet üzerinde teşhir ve satışa sunduklarını, davalı yanın hem zincir mağazalarında hem de web sitesinde tescilli ürünlerini satmak suretiyle haksız kazanç elde ettiklerini, bu hususların mahkememizin ....... d.iş sayılı dosyasında yapılan tespit ile de sabit olduğunu iddia ederek, davalı tarafın kendilerine ait tasarım tesciline yönelik tecavüzün men'ini ve şimdilik 100.000,00 TL maddi tazminatın tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP ; Davalı vekili cevap dilekçesi ile, müvekkil şirketin 1961 yılından bu yana ayakkabı, deri, çanta, terlik sektöründe faaliyet gösteren, "......'' markaları ile ayakkabı-çanta sektörünün öncülerinden ve yüksek tanınırlık sahibi bir şirket olduğunu, davaya konu tasarımların üreticisinin müvekkili şirketin olmayıp, ürünleri başka bir firmadan satın aldığını, bu durumda ürünlerin taklit olduğu yönünde iddialar hukuki mesnetten yoksun olup, müvekkili şirketin zaten ürünlerin tasarımın kendisine ait olduğu yönünde bir iddiasının da bulunmadığını, ayrıca, ürünler eski sezon olup ürünlerin satışının da bulunmadığını, müvekkili şirkete ait https://www.......com.tr sitesinde ürünlerin satışının da yapılmadığını, davacının soyut iddialarının kabulünün mümkün olmadığını, söz konusu ürünlerin hiçbir zaman zincir mağazalarda satışının yapılmadığını, davacının somut hiçbir veriye dayanmadan yalnızca internette bulunan görsellerden ürünlerin taklit olduğu iddiasının hukuki mesnetten yoksun olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE :
Dava, davacı adına ..... sayılar ile tescilli tasarımlara yönelik tecavüzün men'i ile maddi tazminat taleplidir.
Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan gelen kayıtlardan, ...... sayılar ile tescilli tasarımların davacı adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.
6769 Sayılı SMK'nın 81/1. Maddesi ile, tasarım sahibinin izni olmaksızın bu kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak, tasarım sahibi tarafından lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek, tasarım hakkını gasp etmenin tasarım hakkına tecavüz sayılan fiiller gösterilmiştir. Yine aynı maddenin devamında ise, başvuru, 65 inci maddeye göre tescil edilerek yayımlandığı takdirde, tescil sahibi, tasarım hakkına yönelik olarak bu maddede sayılan tecavüzlerden dolayı hukuk davası açma hakkına sahip olduğu, tecavüz eden, başvurudan ve kapsamından haberdar edilmişse başvurunun yayımlanmış olmasına bakılmayacağı, tecavüz edenin kötüniyetli olduğuna mahkeme tarafından hükmolunursa yayımdan önce de tecavüzün varlığı kabul edileceği ve koruma kapsamındaki tasarımın tescilli olduğuna ilişkin kaydın ürün, ambalaj veya fatura üzerine konulmamış olması, bu maddede sayılan fiilleri tasarım hakkına tecavüz olmaktan çıkarmayacağı belirtilmiştir.
Davaya dayanak yapılan ve dosya arasına alınan Mahkememizin ...... d.iş sayılı dosyasında yapılan tespit sonucu alınan bilirkişi raporu ile, "https://www.......com.tr/bej--..... linkinde bulunan "......" kodlu ürünün tasarımının talep eden tarafa ait ...... numaralı tasarım ile ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğunu, https://www.......com.tr/bej-beyaz--..... linkinde bulunan "Bej Beyan Kadın Sneaker ......" kodlu ürünün tasarımının talep eden tarafa ait ...... numaralı tasarım ile ayırt edilemeyecek kadar benzer olduğunu, https://www......com.tr/Arama?1&kelime=...... linkinde bulunan "Siyah Kadın Sneaker ......." kodlu ürünün tasarımının talep eden tarafa ait ...... tescil nolu tasarım ile ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğu" belirtilmiştir.
Taraflarca bildirilen ve resen celbi gereken deliller celp edildikten sonra dosya ; dosya kapsamı deliller, TPMK kayıtları, bildirilen internet adresleri, taraf iddia ve savunmaları, taraf ticari defterleri incelenerek; davacının bildireceği tazminata dair seçimlilik hakkı da gözetilerek; davalının davacı adına tescilli tasarımlardan doğan tasarım haklarına tecavüzünün olup olmadığı, ne şekilde giderileceği, davacının bildirdiği seçimlilik hakkına göre, maddi tazminat koşullarının oluşup oluşmadığı ve miktarına ilişkin rapor tanzimi için bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, heyet tarafından hazırlanan ve ibraz olunan 04/10/2024 tarihli rapor ile, davacı tarafa ait ..... numaralı tasarım tescili ile Davalı tarafa ait ürün
arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar
bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları,
davacı tarafa ait ...... numaralı tasarım tescili ile davalı tarafa ait ürün
arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar
bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları,
davacı tarafa ait ...... numaralı tasarım tescili ile davalı tarafa ait ürün
arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar
bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları,
davalı tarafın, ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan incelemelerde, dava konusu
tasarıma ait ürünlerin piyasadan satın alınarak satışa sunulduğunun görüldüğü,
inceleme günü sunulan dökümlerde belirli renklere ait satışların listelendiğinin tespit
edildiği, diğer renklere ilişkin dökümlerinde istendiği, ancak sunulan görseller de
belirtilen renklerin incelemeye sunulacağının beyan edildiği, halen stoklarda görülen
kalan miktarın bu raporlamadan kaynaklanabileceği, maddi tazminat hesabının bu
nedenle seçenekli olarak yapıldığı, davalı tarafından incelemeye sunulan satış
raporlarında görülen satış miktarları üzerinden yapılan hesaba göre, dava konusu
tasarımlara ait ürün satışlarından elde edilen muhtemel kazancın 15.680,20 TL
olarak hesap edildiği, tasarımın ürün satışlarına muhtemel etkisi üzerinden yapılan
hesaba göre dava konusu tasarımın kullanılması nedeni ile davalı tarafın elde ettiği
muhtemel kazancın 6.272,08 TL olarak hesap edildiği, Mahkeme tarafından,
davalı tarafın stoklarına girişi yapılan, dava konusu ürünlerin tamamı üzerinden
hesaplama yapılmasının talep edilmesi halinde ise, dava konusu tasarımlara ait ürün
satışlarından elde edilen muhtemel kazancın 68.043,75 TL hesap edildiği,
tasarımın ürün satışlarına muhtemel etkisi üzerinden yapılan hesaba göre dava
konusu tasarımın kullanılması nedeni ile davalı tarafın elde ettiği muhtemel kazancın
27.217,50 TL olarak hesap edildiği, davacı tarafın maddi tazminat talebinin TBK
m.50 ve 51’e göre belirlenmesi hususunun mahkemenin takdirinde olduğu belirtilmiştir.
Dosya kapsamı deliller , TPMK kayıtları, mahkememizin ...... değişik iş sayılı dosyasında alınan rapor ve esas dosyada alınan bilirkişi rapor ve ek raporları birlikte değerlendirildiğinde, davalının , davacı adına tescilli ...... tescil nolu tasarım koruma kapsamında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmayan ürünleri ticari anlamda piyasaya arz etmek suretiyle davacının tasarım tescilinden doğan haklarına tecavüzde bulunduğu anlaşılmakla, tecavüzün men'ine karar vermek gerekmiştir.
Davacının maddi tazminat talebi yönünden yapılan değerlendirmede ise, davacının tazminat tercihi olan SMK 151/2-b bendi uyarınca sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazanç yöntemine göre davalı tarafın tecavüz teşkil eden ürünleri satışından genel giderler hesaba katılmaksızın 15.680,20 TL net kazanç elde ettiği anlaşılmakla, bu tutar yönünden dava kabul edilmiştir. Mahkememizin ihtiyati tedbir kararı nedeniyle davalının stoğunda bulunup satılmayan ürünler bu hesaba dahil edilmemiştir. Bu itibarla maddi tazminat talebinin de kısmen kabulüne dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
1-Davacının davasının KISMEN KABULÜNE, davalının davacı adına tescilli ...... tescil nolu tasarım koruma kapsamında tecavüz teşkil eden ayakkabı ürünlerinin her türlü mağazada, internet ortamında satışının men'ine,
2-Takdiren 15.680,20 TL maddi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair tazminat talebinin REDDİNE,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince peşin alınan 1.707,85 TL harçtan, 1.071,11 TL ilam harcının mahsubu ile 636,74 TL fazla harcın, karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince maddi tazminat talebinin kısmen reddi nedeniyle 15.680,20 TL vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 269,85 TL başvuru harcı ve 1.707,85 TL peşin harcın toplamından iade olunan 636,74 TL harcın mahsubu ile, 1.340,96 TL harç giderinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 1.000,00 TL tebligat - tezkere masrafı ve 15.000,00 TL bilirkişi ücreti ile mahkememizin ..... d.iş sayılı dosyasında yapılan 2.684,00 TL masraf olmak üzere toplam 18.684,00 TL yargılama giderinin, davanın kabul - ret oranına göre hesaplanan 10.836,72 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin üzerinde bırakılmasına,
7-Davalı tarafından yapılan 941,50 TL yargılama giderinin, davanın kabul - ret oranına göre hesaplanan 395,43 TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiyesinin üzerinde bırakılmasına,
8-Karar kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının yatırana iadesine,
9-Talep halinde kararın taraflara tebliğine,
Davacı asıl ile davalı vekilinin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 2 hafta süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. Açıkça okunup usulen anlatıldı. 26/11/2024
Katip ......
e-imzalıdır
Hakim.....
e-imzalıdır
1.jpg)
Av. Hakan Elçi