Av. Hakan Elçi2 görüntülenme03.07.2026 Mahkeme Kararı
Patent Davasında Bilirkişi Heyeti Hatası: Uzman Eksikliği Kararı Bozdurdu
Kararın Özeti
Bir tekstil şirketi, kumaş üretim patentine tecavüz edildiği iddiasıyla dava açtı; karşı taraf ise patentin hükümsüzlüğünü talep etti. İlk kararda her iki taraf da haksız bulunmuştu, ancak istinaf mahkemesi, hükümsüzlük incelemesini yapan bilirkişi heyetinde patent uzmanı bulunmadığı gerekçesiyle kararı bozdu. Yeniden kurulan heyet ve kesinleşen bir Avrupa Patent Ofisi kararı sonucunda patent hükümsüz kılındı.
Bir bilirkişi heyetinin bileşimi, davanın kaderini nasıl değiştirebilir? Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2016'da açılan bu patent davası, usul hatalarının önemine dikkat çeken bir örnek oluşturuyor.
İlk Karar ve İstinaf Süreci
Davacı, kumaş üretim teknolojisine ilişkin patentinin, davalı tarafından üretilen ürünlere tecavüz edildiğini iddia ederek dava açtı. Davalı ise karşı dava ile patentin yenilik ve ayırt edicilik unsurlarını taşımadığını öne sürerek hükümsüzlük talep etti.
Mahkeme ilk kararında her iki tarafı da haksız buldu: asıl davada davalının patente konu ürünleri ticari amaçla kullandığı ispatlanamadığından tecavüz davası reddedildi; karşı davada da patentin hükümsüzlüğü ispatlanamadığından o da reddedildi.
Davalı, hükümsüzlük talebinin reddine itiraz ederek istinaf yoluna başvurdu. İstinaf mahkemesi (Bölge Adliye Mahkemesi), önemli bir usul eksikliğine dikkat çekti: hükümsüzlük incelemesini yapan bilirkişi heyetinde tekstil mühendisleri bulunuyordu ama patent konusunda uzmanlığı olan bir bilirkişi yer almıyordu. Bu eksiklik nedeniyle yenilik ve buluş basamağı değerlendirmesinin usulüne uygun yapılmadığına hükmedilerek karar bozuldu.
Yeniden Yargılama: Patent Uzmanlı Heyet
Dosya, biri patent vekili ve ikisi kumaş üretimi konusunda uzman tekstil bilirkişisinden oluşan üç kişilik yeni bir heyete tevdi edildi. Bu heyet, önceki tüm raporları ve yenilik kırıcı olarak sunulan belgeleri yeniden inceledi.
Bu arada, aynı patentin dayanağı olan Avrupa patentine karşı Avrupa Patent Ofisi (EPO) nezdinde yürütülen ayrı bir itiraz süreci de kesinleşti: EPO İtiraz Kurulu, Temyiz Kurulu ve Genişletilmiş Temyiz Kurulu'nun art arda verdiği kararlarla patent Avrupa çapında hükümsüz kılınmıştı.
Mahkemenin Nihai Kararı
Mahkeme, EPO'nun kesinleşen iptal kararının, validasyon yoluyla Türkiye'de tescil edilen patentin dayanağını ortadan kaldırdığını kabul ederek, karşı davadaki hükümsüzlük talebini kabul etti ve patentin hükümsüzlüğüne karar verdi. Hükümsüzlük geriye dönük etki doğurduğundan, asıl davadaki tecavüz talebi de bu kez kesin olarak reddedildi.
Davalının hükümsüzlük davasına bağlı tazminat talepleri ise, davacının patentini tescil ettirirken kötü niyetli olduğu ispatlanamadığından (yasal hak kullanımı kapsamında değerlendirilerek) reddedildi.
Karar
Asıl davadaki tecavüz talebi reddedildi; karşı davadaki hükümsüzlük talebi kısmen kabul edilerek patentin sicilden terkinine karar verildi, tazminat talepleri reddedildi.
Sık Sorulan Sorular
Bilirkişi heyetinde uzman eksikliği neden bu kadar önemli?
Patent davalarında yenilik ve buluş basamağı gibi teknik-hukuki değerlendirmeler, ilgili teknik alanda hem mühendislik hem de patent hukuku bilgisine sahip bilirkişileri gerektirir. Sadece tekstil mühendisi bulunan bir heyet, patentin hukuki geçerlilik kriterlerini tam değerlendiremeyebilir — bu da istinaf aşamasında bozma nedeni olabilir.
Bu dava, E. 2016/56 sayılı davayla aynı mı?
Hayır, ayrı bir dava dosyasıdır ancak aynı patente ve aynı EPO sürecine dayanmaktadır; bu nedenle sonuç bakımından paralellik taşımaktadır.
Kaynak — Karar Künyesi: Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi — E. 2021/169, K. 2024/226, K.T. 21.11.2024Taraf ve marka adları gizlilik gereği paylaşılmamıştır.
Kararın tam metnini görmek için tıklayın
T.C. BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/169 Esas
KARAR NO : 2024/226
DAVA : Patentten Doğan Haklara Tecavüz ve Haksız Rekabetin Tespiti, Men'i ve Ref'i ile Maddi ve Manevi Tazminat
KARŞI DAVA : Patentin Hükümsüzlüğü ile Maddi ve Manevi Tazminat
DAVA TARİHİ : 09/03/2016
KARŞI DAVA TARİHİ : 05/05/2016
KARAR TARİHİ : 21/11/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 25/11/2024
Davacı vekili tarafından, davalı aleyhinde açılan davanın, Mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda :
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA ; Davacı vekili dava dilekçesi ile, müvekkili adına ..... tescil nolu patent koruma kapsamında olup davalı tarafından patent hakkına tecavüz oluşturur şekilde ..... kodlu ürünlere 1 ve 2 nolu istemlerde yer alan unsurlara tecavüz eder şekilde kumaşların piyasaya sürüldüğünü bu nedenle davalının ürünlerinin müvekkilinin patent hakkına tecavüz etmiş olması sebebiyle patent hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespitine, ürünlerin üretilmesi, ithalatı, ihracı, dağıtımının yapılmasının önlenmesine, üretilmiş ürünlerin malzemeleri toplatılmasına ve imha edilmesine karar özetinin gazetede ilanına, 100.000 TL maddi ve 50.000 TL manevi tazminatın hakısz rekabet en yüksek mevduat faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP VE KARŞI DAVA ; Davalı vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle davacının dayanağı olan patentin yenilik ve ayırt edicilik bulunmadığından karşı dava yönünden hükümsüzlük kararı verilmesini, esas yönünden de dava konusu olan ürünlerin tedbir kararından sonra icra müdürlüğünce bulunmadığının tespit edildiğini , dava konusu kumaşlara müvekkilinin herhangi bir üretim yada satşı olmadığını , numune vasfı bile bulunmayan 60*60 ebatındaki ürünün fabrikadan gelen bir ürün olduğunu ürettikleri ve sattıkları bir ürün olmadığını, asıl davanın reddine , karşı davanın kabulüne,yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkememizin 22/02/2018 tarih ve ... Esas .... Karar sayılı kararı ile "Asıl dava yönünden davalı tarafın patente konu ürünleri kullandığına ilişkin ticari amaçlı kullanıma yönelik bir husus ispat edilmediğinden delil tespiti niteliğinde bir inceleme olmaıp davacı tarafın sunduğu numunelerin kime ait ve nereden temin edildiği belli olmadığından patentin ticari amaçlı kullanımı hususu ispat edilemediğinden tüm talepler yönünden asıl davanın reddine, Karşı dava yönünden mevcut patentin sunulan deliller çerçevesinde hükümsüzlüğü ispat edilemediği gibi maddi ve manevi tazminat talebi yasal hakların kullanılması kapsamında yerinde olmadığından tüm talepler yönünden karşı davanın reddine," dair karar verilmiştir. Taraf vekillerinin istinaf talebi üzerine dosyanın gönderildiği İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi'nin 21/05/2021 tarih .... Esas .... Karar sayılı ilamı ile "Davalı vekili istinaf dilekçesinde; hükümsüzlüğe ilişkin karşı davanın reddi kararının kaldırılmasını talep etmiş, gerekçe olarak da, davaya konu patentin ve Avrupa Patentinin (EPC) dayanağı US12/778,547 sayılı patent başvurusunun reddine ilişkin Birleşik Devletler Marka ve Patent Ofisi'nin red kararını ve red kararına gerekçe yapılan, davacı patentinin yeniliğini kaldırdığı beyan edilen yabancı patent belgelerini göstermiştir. Davalı vekilinin istinaf başvurusunun incelenmesinde, mahkemece hükümsüzlüğe konu karşı dava yönünden alınan bilirkişi raporunun yetersiz olduğu, davacı patent belgesi ve hükümsüzlük delili olarak sunulan belgelerin yenilik incelemesi ve buluş basamağı yönünden karşılaştırmasının usulüne uygun bulunmadığı, bilirkişi heyetinde tekstil mühendisi bilirkişiler bulunuyorsa da, patent konusunda uzmanlıklarının bulunmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın patent vekili bilirkişi ile kumaş üretimi konusunda uzmanlığı bulunan bilirkişilerden, gerekirse tekstil mühendisliği fakültelerinden akademisyen bilirkişilerden oluşturulacak heyetten rapor alınarak, yenilik giderici delillerin değerlendirilmesi ve hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi için mahkemesine gönderilmesine, bu aşamada davacı vekilinin istinaf başvurusunun incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir." gerekçesi ile mahkememiz kararı kaldırılarak yeniden yargılama yapılmak üzere mahkememize gönderilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı doğrultusunda dosyanın resen seçilecek biri patent vekili ve ikisi kumaş üretimi konusunda uzman tekstil bilirkişilerinden oluşacak üç kişilik heyete tevdi ile, önceki raporlar, tüm deliller, yenilik kırıcı olarak sunulan patent ve sair belgeler değerlendirilmek suretiyle öncelikle, karşı dava yönünden .... tescil nolu patentin tescil başvuru tarihi itibariyle hükümsüzlük koşullarının oluşup oluşmadığı yönünden rapor tanziminin istenilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu 06/05/2022 tarihli raporda sonuç olarak; .... nolu “Örülmüş kumaşa benzeyen ve bu kumaş gibi iş gören dokunmuş
kumaş ve bu kumaşın yapılması için usul” buluş başlıklı patent belgesinin başvuru tarihi
itibariyle yenilik vasfına haiz olmadığı ve buluş basamağı içermediği iddialarını
doğrulayacak bir delilin var olmadığını bildirmiştir.
Davalı-karşı davacı vekilinin itirazları üzerine dosya önceki heyete tevdi edilerek ek rapor tanzimi istenilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu ek raporda sonuç olarak; .... nolu “Örülmüş kumaşa benzeyen ve bu kumaş gibi iş gören dokunmuş
kumaş ve bu kumaşın yapılması için usul” buluş başlıklı patent belgesinin başvuru tarihi
itibariyle yenilik vasfına haiz olmadığı ve buluş basamağı içermediği iddialarını
doğrulayacak bir delilin var olmadığını bildirmiştir.
Öncelikle mahkememizin başka dosyalarında aynı patentin EPO nezdindeki hükümszülük davası sonuçlanmış ve temyiz aşamasında olmakla, söz konusu patent Avrupa Patentinin validasyonu olarak Türkiye'de tescili yapıldığından orada verilecek karar bu dosya yönünden de etkili olacağından ve hükümsüzlük kamu düzeni olduğundan (mahkememizin .... ve devamı dosyaları ) zorunlu olarak bu dosyaların beklenmesine karar verilmiştir.
Davaya dayanak ..... sayılı patentin .... numaralı Avrupa patentinin validasyonu olarak 24/02/2011 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere davacı/karşı davalı adına tescil edildiği, dava dışı şirketler tarafından bu patentin hükümsüzlüğü istemiyle Avrupa Patent Ofisi (EPO) nezdinde itirazda bulunulduğu, Avrupa Patent Ofisi itiraz kurulunun 21/01/2020 tarihli kararı ile patentin iptaline(hükümsüzlüğüne) karar verildiği, bu karara yönelik dosyamız davacısı patent sahibi şirket tarafından temyiz yoluna başvurulduğu, Avrupa Paten Ofisi temyiz kurulunun 08/07/2022 tarihli kararı ile temyiz başvurusunun reddedildiği, bu karara yönelik yapılan itirazın da Avrupa Patent Ofisi Genişletilmiş Temyiz Kurulu'nun 08/03/2024 tarihli kararıyla reddedildiği ve böylece hükümsüzlüğün kesinleştiği anlaşılmıştır.
Her ne kadar Avrupa Patent Ofisi tarafından verilmiş bulunan iptal kararı Türk Mahkemeleri Yönünden bağlayıcı değil ise de, Avrupa Patent Sözleşmesi' ne göre verilen bir Avrupa Patentinin, bu sözleşme hükümlerine göre Türkiye' de de tescili yoluyla elde edilen dava konusu patentin de dayanaksız kaldığı, patenti veren merkezi otoritenin iptal kararının dava konusu Türk Patentini de esasen geçersiz hale getirdiği açıktır. Ancak bu geçersizlik kendiliğinden gerçekleşen bir hukuki sonuç olmayıp her ülkede ayrı ayrı karar verilmesi gereklidir. Bu itibarla davaya dayanak patentin patentlenebilirlik kriterlerini taşımadığı kesinleşen EPO kararı ile anlaşılmakla, öncelikle hükümsüzlüğe dair karşı davanın kabulü ile dava konusu patentin hükümsüzlüğüne karar vermek gerekmiştir. Karşı dava da maddi ve manevi tazminat taleplerine dayanak olarak ileri sürülen vakıa davacı/karşı davalının yasal haklarını kullanmaktan ibaret olup, patentin tescilinde kötü niyet de söz konusu olmadığından reddi gerekmiştir.
Asıl dava yönünden, hükümsüzlük baştan beri sonuç doğuracağından ve patent sahibine herhangi bir hak bahşetmeyeceğinden patente tecavüz veya haksız rekabet söz konusu olamayacağından davacının davasının reddi gerekmiştir. Bu itibarla aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
A-ASIL DAVA YÖNÜNDEN;
1-Davacının davasının REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince peşin alınan 2.561,63 TL harçtan 427,60 TL ilam harcının mahsubu ile 2.134,03 TL fazla harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,
3-Karar tarihininde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen tecavüz ve haksız rekabet kısmı yönünden 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Karar tarihininde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen maddi tazminat kısmı yönünden 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davacından alınarak davalıya verilmesine,
5-Karar tarihininde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen manevi tazminat kısmı yönünden 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
B- KARŞI DAVA YÖNÜNDEN;
1-Davalının karşı davasının KISMEN KABULÜNE, davacı/karşı davalı adına tescilli TR 2013/15086 T4 nolu patentin hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine,
2-Davalı/karşı davacının tazminat taleplerinin REDDİNE,
3-Karar tarihinde bulunan harçlar tarifesi gereğince 427,60 TL bakiye karar harcının davacı/karşı davalıdan tahsiline,
4-Karar tarihininde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen hükümsüzlük kısmı yönünden 40.000,00 TL vekalet ücretinin, davacı/karşı davalıdan alınarak davalı/karşı davacıya verilmesine,
5-Karar tarihininde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen maddi tazminat kısmı yönünden 1,00 TL vekalet ücretinin, davalı/karşı davacıdan alınarak davacı/karşı davalıya verilmesine,
6-Karar tarihininde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen manevi tazminat kısmı yönünden 1,00 TL vekalet ücretinin, davalı/karşı davacıdan alınarak davacı/karşı davalıya verilmesine,
7-Davalı/karşı davacı tarafından yapılan 29,20 TL harç giderinin davacı/karşı davalıdan alınarak davacı/karşı davalıya verilmesine,
7-Davalı/karşı davacı tarafından yapılan 8.420,00 TL yargılama giderinden davanın kabul-ret oranına göre 2.778,60 TL'sinin davacı/karşı davalıdan alınarak , davalı/karşı davacıya verilmesine,
C-Karar kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının yatırana iadesine,
D-Talep halinde kararın taraflara tebliğine,
Taraf vekillerinin yüzlerine karşı kararın tebliğinden itibaren 2 hafta süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. Açıkça okunup usulen anlatıldı. 21/11/2024
Katip ... Hakim ... ✍e-imzalıdır